Rehabilitacja
Słyszenie jest niezbędnym warunkiem do opanowania umiejętności (techniki) mówienia. Żeby rozwinąć język i myślenie językowe u osoby z wada słuchu, potrzebny jest w pełni sprawny mózg ze szczególnym uwzględnieniem okolic odpowiedzialnych za kodowanie języka (rozumienie).
Aparaty słuchowe oraz implanty ślimakowe umożliwiają efektywne prowadzenie treningu słuchowego oraz terapię języka, ale nie zastąpią sprawnego narządu słuchu ani systematycznej, konsekwentnie prowadzonej terapii przez rodziców i specjalistów. Słowo „rehabilitacja” oznacza przywracanie utraconej funkcji, a przecież większość naszych dzieci nie słyszy od urodzenia i nie znała języka. W związku z tym uważam, że bardziej adekwatne jest używanie słów: terapia, rozwijanie, wspieranie rozwoju dziecka z wadą słuchu niż rehabilitacja.
Terapia po zabiegu wszczepienia implantu ślimakowego – zastanawiam się czy istnieje coś takiego, jak terapia po operacji? Moje wieloletnie doświadczenia w pracy z dziećmi z wadą słuchu pokazują wyraźnie, że nie ma podziału na terapię przed i po. Jest to proces terapeutyczny, który powinien trwać od momentu wykrycia wady aż do uzyskania kompetencji językowej i społecznej przez dziecko. Nie zmieniło się ani ono samo ani nie zmienili się jego rodzice.
Zabieg wszczepienia implantu ślimakowego jest tylko zamianą najlepszego, dostępnego, konwencjonalnego aparatu słuchowego na lepszy, szybszy, dynamiczniejszy i efektywniejszy procesor mowy. Nie sprawia to, że nagle musimy zmienić program terapii słuchu i mowy. Na pewno, my dorośli (terapeuci i rodzice), powinniśmy dokładnie poznać możliwości i ograniczenia urządzenia, jakim jest implant ślimakowy, bo na równi z dzieckiem jesteśmy jego użytkownikami. Tak jak jesteśmy uczestnikami procesu terapii mowy. Dlatego ważne jest nawiązanie przez terapeutów mowy partnerskich, konstruktywnych kontaktów ze specjalistami zajmującymi się dopasowywaniem procesorów mowy. Wskazane jest również prowadzenie spotkań informacyjnych dla rodziców na temat budowy i funkcjonowania procesorów mowy. I w tym zakresie widzę konieczność podejmowania przez specjalistów nowych, dodatkowych działań, które należy włączyć do programu terapii mowy. Nowoczesne technologie stwarzają nam nowe możliwości bycia skutecznymi terapeutami pod warunkiem, że będziemy gotowi do uczenia się.
Myślę, że równie ważna, a może nawet ważniejsza jest terapia prowadzona przed decyzją o wszczepieniu implantu niż po, ponieważ pozwala ocenić możliwości tkwiące w dziecku i gotowość rodziców do podejmowania nowych zadań. Jestem pewna, że nie jest to dobry sposób na sytuację typu „brak efektu”. Jeśli tak jest należy zastanowić się gdzie tkwi przyczyna, a nie sięgać po następną, kosztowną technologię, która nie jest cudem, nie jest słuchem. Jest fantastycznym środkiem wspierającym osoby stosujące metodę audytywno-werbalną.
Zachęcam wszystkich terapeutów mowy, którzy od wielu lat pracowali z dziećmi z wadą słuchu, zaopatrzonymi w aparaty słuchowe, do podejmowania wysiłku pracy z dzieckiem „zaimplantowanym”, ponieważ nie istnieje jakaś inna, wyjątkowa terapia „po”, a nic nie zastąpi ich doświadczenia czy entuzjazmu.
autor: mgr Lidia Lempart, terapeuta mowy i słuchu
dyrektor Ośrodka Rehabilitacji Rodzin Dzieci z Wadą Słuchu ORaTor
